Wat is de von willebrandfactor ?

De von willebrandfactor is een eiwit in het bloed dat wordt aangemaakt door de bloedplaatjes en de endotheelcellen (de cellen die de binnenwand van het bloedvat bekleden). De von willebrandfactor heeft talrijke functies en een zeer complexe structuur.

Elke von willebrandfactor bestaat uit 20 tot 50 gelijke subeenheden die als de schakels van een ketting aan elkaar hangen. De von willebrandfactor is het grootste eiwit in het bloed.

Elke schakel heeft receptoren (of contactpunten) via dewelke de von willebrandfactor in wisselwerking kan treden met de bloedplaatjes en de beschadigde wand van de bloedvaten. Via een andere receptor bindt de von willebrandfactor zich aan factor VIII, een belangrijke stollingsfactor. Een tekort aan factor VIII veroorzaakt hemofilie A.

Om zijn functies te kunnen vervullen, moet de von willebrandfactor in voldoende hoeveelheid aanwezig zijn en een normale structuur hebben om zich te kunnen binden aan de bloedplaatjes, de vaatwand en stollingsfactor VIII.

Waarom gaat de ziekte van von Willebrand gepaard met bloedingen ?

Ons bloed stroomt door een gesloten circuit van bloedvaten. Bij een verwonding ontstaat er een breuk in het bloedvat, waardoor bloed kan ontsnappen. Om dit te voorkomen is de eerste stap het dichten van deze kloof door bloedplaatjes aan te trekken, wat leidt tot de vorming van een "bloedplaatjesprop" (een cluster gevormd door bloedplaatjes). Het bloeden wordt dan gestopt (althans tijdelijk). Dit proces, genaamd "primaire hemostase", is de eerste fase van het stollen. Deze bloedplaatjesprop kan de bloeddruk niet lang verdragen; Het moet daarom worden versterkt door de vorming van een fibrinenetwerk (stollingsproteïne). Om dit te doen, worden de stollingseiwitten (factoren) één voor één geactiveerd, in een cascade, om uiteindelijk te leiden tot de vorming van fibrine. De meeste van deze stollingseiwitten worden aangeduid met een nummer, en sommige hebben ook een speciale naam. Dit is de tweede fase van stolling, genaamd "secundaire hemostase" of "plasmastolling". Het fibrinenetwerk verandert de bloedplaatjesprop in een volwaardig bloedstolsel, die lange tijd kan blijven zitten totdat het bloedvat volledig is hersteld.

Von Willebrand-factor (VWF) zorgt ervoor dat bloedplaatjes samenklonteren in de scheur van het bloedvat, zowel op de vaatwand als ertussen. Bij afwezigheid van de von Willebrand-factor (VWF) is het daarom onmogelijk om een goede plaatjesprop te verkrijgen. Als VWF in kleinere hoeveelheden aanwezig is of minder goed werkt, duurt het bloeden langer en is het bloedverlies groter.

Stollingsfactor VIII is een "zwakke" factor, omdat het niet lang in de bloedbaan kan overleven. VWF is een groot eiwit dat bindt aan deze factor VIII; Factor VIII is daardoor beschermd en kan daardoor langer in de omloop blijven. Als er minder VWF is, is er ook minder factor VIII en dus minder fibrinevorming. Wanneer fibrine langzamer of in kleinere hoeveelheden ontstaat, is de bloedplaatjesprop minder sterk. Het bloeden duurt langer of de patiënt begint weer te bloeden.

De ziekte van von Willebrand wordt daarom gekenmerkt door disfunctie in de twee stollingsfasen:

• de fase die verband houdt met de vorming van de bloedplaatjesprop
• de fase die samenhangt met de vorming van het fibrinenetwerk.